انقلاب سوریه در سطح کوچه و خیابان بسیار شبیه انقلاب سال 57 ایران است . شباهت حیرت آوردو انقلاب آن است که در هردو آنها شدت کشتار بسیار بالا بوده است . کشتارهای انقلاب 57 از دوسال پیش از 22 بهمن شروع شد و سپس در هر شهری که مردم برپا میخواستند تعداد زیادی از مردم توسط ارتشیان قتل عام میشدند . در قم ، در تبریز ، در یزد ، در مشهد هربار تظاهراتی برپا میشد کشتار بیرحمانه ای انجام میشد . اگر اخبار آن زمان را بخوانید میبینید روزی نبود که در اطراف و اکناف ایران تعدادی افراد کشته نشوند. و اما تفاوت : اثر آن کشتارها مانند امروز در سوریه نبود چون کسی خبر نمیشد .در آن زمان اینترنت و یو تیوب و غیره وجود نداشت که بلافاصله کشتارهای ارتش ایران روی اینترنت در معرض دید همگان قرار بگیرد . حتی از کشتار میدان ژاله در مرکز تهران که بیش از صد نفر در آن کشته شدند به جز یک عکس باقی نمانده است حال آنکه ما هرروز از داخل سوریه با سیلی از تصاویر و فیلمهای کشتارهای بشار اسد روبرو هستیم . مردم ایران بسیار تنهاتر از مردم سوریه بودند . روزنامه ها ی خارجی از مردم ایران نمینوشتند چون ارتباطات الکترونیک مثل حالا نبود . سازمان ملل از مردم ایران حمایت نمیکرد و تا انتها نیز نکرد . هیچ اتحادیه عرب یا ترکیه ای نبود که به حمایت از مردم ایران برخیزد . اصولا اعتقاد به حقوق بشر و دموکراسی بسیار ضعیفتر از آن بود که امروز در دنیا شاهد آن هستیم . در آن دوران دیکتاتورهایی مثل شاه میتوانستند بدون ترس از عکس العمل بین المللی هر بلایی که میخواستند به سر مردم خود بیاورند. تنها سازمانهای طرفدار حقوق بشر بودند که جسته و گریخته خبر کشتارهای مرگبار شاه را در جهان منتشر میکردند ولی این سازمانها در آن زمان وسعت و گستردگی این دورا ن را نداشتند . دنیا هنوز یک دهکده جهانی نشده بود و مردم بی خبرتر و وسائل ارتباط جمعی بسیار بسیار عقب مانده تر بودند .
یکی دیگر از شباهتهای دو انقلاب مستمر بودن آنها و پافشاری مردم در ادامه انقلاب با وجود شدت کشتار و شکنجه بوده است . هر بار که شاه تعدادی را در شهری میکشت مردم در شهر دیگری به پا میخواستند . باور کردنی نیست که ملتی میتواند اینهمه کشتار را تحمل کند و خاموش نشود ولی به نظر می آید در مرحله ای از تاریخ خود هر ملتی میتواند به این قدرت بی همتا دست یابد . قدرتی که متاسفانه اکنون در مردم ایران شاهد آن نیستیم چون جمهوری اسلامی در جنبش سبز تنها با کشتن کمتر از صد نفر توانست مردم ایران را ساکت کند . در ایران مراسم هفتم و چهلم کشتگان بود که هر بار مردم را به خیابان میکشید و در سوریه نمازهای جمعه است که هر هفته این مردم را با وجود اینهمه کشتار دوباره به خیابانها میکشاند .
شباهت دیگر مسالمت آمیز بودن هر دو انقلاب است . با وجود کشتارهای شدید درسال 56 و 57 مردم ایران دست به اسلحه نبردند و انقلاب فقط در دوروز آخر 22 بهمن به صورت مسلحانه انجام شد چون ارتش دست به کودتایی برای بازگشت شاه زد و مردمی که تجربه کودتای ننگین 28 مرداد را داشتند اینبار دیگر گول نخوردند بلکه با اسلحه به اسلحه پاسخ دادند و سلطنت خونبار پهلوی را به پایان رساندند . انقلاب سوریه نیز تا کنون با وجود کشتارهای مشابه ، مسالمت آمیز باقی مانده است ولی به نظر میرسد به دلیل حمایتهای خارجی زودتر از انقلاب ایران به صورت مسلحانه انجام خواهد شد به خصوص که تجربه انقلاب لیبی نشان داده که اگر مردم دست به اسلحه ببرند امکان حمایت قدرتهای خارجی نیز وجود دارد.
و اما تفاوتها . شاه تا انتها توسط آمریکا و انگلستان حمایت میشد در حالی که بشار بسیار تنهاتر از شاه است . بشار حتی توسط رهبران عرب نیزطرد شده است حال آنکه میدانیم که انگلستان و آمریکا تا انتها پشت شاه ایستادند و از او حمایت کردند . میدانیم که شاه خیلی زود پس از شروع انقلاب به صورت مردی زبون و ترسان در آمده بود که عاجز از گرفتن هر تصمیمی بود. اصولا او رهبر ترسویی بود و مانند بشار یا قذافی نبود که دل و جرئت ایستادگی در برابر مردم را داشته باشد . از تمام حکایتهایی که از آن دوران باقی مانده میدانیم که شاه تنها و افسرده شبها بیخواب در کاخهای خود میگشت و به فکر فرار بود . او تجربه فرار نیز داشت . یکبار در سال 32 از ایران فرار کرده بود و آمریکاییها او را بازگردانده بودند . تنها چیزی که شاه را در ایران نگاه داشت فشار دولتهای آمریکا و انگلیس بود که به شدت نگران سقوط او و به قدرت رسیدن نیروهای چپ بودند ولی او سرانجام فرار را بر قرار ترجیح داد . اما بشار چنان نیست و به نظر میرسد میخواهد به سرنوشت قذافی دچار شود تا او را هم به زودی از سوراخ یک لوله فاضلاب بیرون بکشند و به حسابش برسند . مردم سوریه اکنون بسیار بسیار بیشتر از مردم ایران حمایت میشوند . ترکیه ، دولتهای غربی ، سازمان ملل و حتی دولتهای عربی بشار را محکوم کرده اند . دنیا بسیار کوچکتر شده و هر کشتاری بلافاصله با یک تلفن دوربین دار ضبط شده و روی اینترنت میرود . دیگر مانند زمان شاه نمیتوان کشتارها را از نظرمخفی داشت تا صدای کسی در نیاید .
تفاوت مهم دیگری که معمولا همگی از یاد میبرند آن است که دنیا در آن دوران دارای دو ابر قدرت بود که با چنگ و دندان در سرتاسر کره زمین بر علیه یکدیگر میجنگیدند . این به دیکتاتورها امکان میداد که انتخاب کنند دراردوگاه کدام ابرقدرت قرار گیرند و سپس از حمایتهای بیدریغ آن ابر قدرت بهره مند شوند . این دیکتاتورها میتوانستند با خیال راحت تا آنجا که میخواهند مردم خود را بکشند وبچاپند و مطمئن باشند که آن ابر قدرت با وجود همه زورگوییها و خرابکاریهایشان از ترس ابرقدرت دیگر از آنها حمایت میکند . پدر همین بشار ، حافظ ، بیش از بیست هزار نفر از مردم بیگناه شهرحما را در خیزش سال 82 کشت و آه از کسی بر نخاست چون هم رسانه های جمعی چون این زمان قدرت نداشتند و هم شوروی پشت سرش بود و از هر اقدامش دفاع میکرد . شاه میتوانست مردم خود را بکشد چون ابرقدرت آمریکا حامی او بود و از ترس نفوذ شوروی در ایران از او حمایت بی قید و شرط میکرد . اما دنیا اکنون چند قطبی شده و دیگر آمریکا از ترس شوروی مجبور نیست از همه دیکتاتورهای جهان حمایت کند مبادا که نیروهای طرفدار شوروی در کشور های آن دیکتاتورها به قدرت برسد . اگر بیست سال پیش بود محال بود ناتو جرئت دخالت نظامی در لیبی برای حمایت از مردم آن کشور کند چون شوروی مثل شیر پشت قذافی می ایستاد ولی اکنون دیکتاتورهایی چون بشار و قذافی هیچ ابرقدرتی را پشت سر خود ندارند و بسیار تنهاترند .
تفاوت دیگر دو انقلاب در آن است که انقلاب ایران یک رهبر بسیار کاریزماتیک داشت که مردم او را میپرستیدند اما انقلاب سوریه تا کنون نتوانسته چنان رهبری عرضه کند و این شاید برای مردم سوریه و آینده انقلابشان بهتر باشد . اگر انقلاب سوریه به پیروزی برسد امکان تحقق دموکراسی در سوریه بسی بیش از ایران است . رهبران کاریزماتیک متاسفانه برای دموکراسی مساعد نیستند و مسیر انقلابها را به دیکتاتوری میکشانند به خصوص رهبری چون خمینی که سیستم فکری و اعتقادیش واقعا یک سیستم قرون وسطایی بود .
